Corduliidae

De Odonates du Monde

••• ❉ Bloc note : Odonates du Monde ❉ •••
world Odonata web
Accueil - Les Odonates - le ⒷLOG
[Espèces : A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z - Fossiles Ŧ]
6495 espèces de Demoiselles et Libellules
14 025 articles - 1 065 espèces traitées
⚠ Avertissements

••• wOw •••
[Deliry C. 2026] – Corduliidae - In : Odonates du Monde (Histoires Naturelles) (2004-[2026]) – Version 65642 du 17.10.2025. – odonates.net

Odonata > Epiproctophora > Anisoptera > Libellulines > Cordulioidea > Corduliidae

Famille introduite à l'initial, affinée et restreinte en 2020

Corduliidae de Selys Longchamps, 1850

  • Libellulida Leach in Brewster, 1815 partim
  • Cordulia Leach in Brewster, 1815
  • Epophthalmia Burmeister, 1839 partim

de Selys Longchamps E. & Hagen H.A. 1850 - Revue des Odonates ou Libellules d'Europe. - Muquardt, Bruxelles & Leipzig, Roret, Paris : XXII + 408 pp. + 11 pl. - ONLINE
Type - Cordulia Leach in Brewster, 1815

  • Cordulina de Selys Longchamps, 1850
  • Corduliidae de Selys Longchamps, 1850
    • Dynamiophlebiae Buchecker, 1876

Famille des Corduliidés

Taxonomie : détails résumés

  • Corduliidae Tillyard, 1926 [Deliry [2001]]
  • Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 [sensu novo : Goodman & al. 2025]

[à traiter !]

  • Cordulina [Cabot 1890]
  • Corduliidae [ad Cordulina : de Selys Longchamps, 1850 ; Corduliidae Kirby 1890  : Paulson & al. [2026] ; Banks 1892, Karsch 1894]

Voir aussi May (1992).

Commentaires

La familles des Corduliidae s.l. voit son apparition avec le réchauffement de l'Eocène il y a quelques dizaines de millions d'années. La distinction du genre Corduliochlora se fait vers 45 Ma, alors que celui de Somatochlora vers 23 Ma, soit au début du Miocène (Goodman & al. 2025).
Je considère que le genre Epitheca se distingue suffisamment des autres pour mériter sa propre famille, option que je propose en 2020.
Si se réfère à Geiger & al. (2021), les Corduliidae apparaissent mêlés au sein des Libellulidae s.l. et présentent étrangement dans la même branche qu'eux Sympetrum fonscolombei, les Trithemis et Zygonyx !
Goodman & al. (2025) en écartant les genres Aeschnosoma, Libellulosoma et Pentathemis de cette famille lui donne un nouveau sens (sensu novo), sur la base d'arguments phylogénétiques renforcés. Ces trois genres, complétés par Schizocordulia (omis ou oublié dans la Classification phylogénétique, sont placés dans uyne nouvelle famille, celle des Aeschnosomatidae que je rapproche des autres Libelluloidea s.str. dans la super-famille qui me paraît adéquate (sortant ainsi des Corduloidea de la Classification phylogénétique (com., 14 octobre 2025).

Espèces

Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 s.str.

Sous-familles à organiser (com., 12 octobre 2025).

Cordulia, Cordulia aenea, Cordulia shurtleffii, Corduliochlora, Corduliochlora borisi, Cordulisantosia, Cordulisantosia machadoi, Cordulisantosia marshalli, Cordulisantosia newtoni, Dorocordulia, Dorocordulia lepida, Dorocordulia libera, Helocordulia, Helocordulia selysii, Helocordulia uhleri, Somatochlora (→ Subarcticochlora [+], Sinochlora [+], Somatochlora s.str.)), Somatochlora albicincta (→ Subarcticochlora albicincta), Somatochlora alpestris (→ Subarcticochlora alpestris), Somatochlora arctica gr. (→ Subarcticochlora arctica gr.), Somatochlora arctica (→ Subarcticochlora arctica), Somatochlora brevicincta (→ Subarcticochlora brevicincta), Somatochlora brisaci (inc. sedis) Ŧ, Somatochlora calverti, Somatochlora cingulata (→ Subarcticochlora cingulata), Somatochlora clavata, Somatochlora daviesi (→ Sinochlora daviesi), Somatochlora dido (→ Subarcticochlora dido), Somatochlora elongata, Somatochlora ensigera, Somatochlora exuberata, Somatochlora filosa, Somatochlora flavomaculata, Somatochlora forcipata (→ Subarcticochlora forcipata), Somatochlora franklini (→ Subarcticochlora franklini), Somatochlora georgiana (→ Subarcticochlora georgiana), Somatochlora graeseri (→ Sinochlora graeseri), Somatochlora hineana, Somatochlora hudsonica (→ Subarcticochlora hudsonica), Somatochlora incurvata (→ Subarcticochlora incurvata), Somatochlora kennedyi (→ Subarcticochlora kennedyi), Somatochlora linearis, Somatochlora lingyinensis (nomen dubium) (→ Sinochlora lingyinensis (nomen dubium)) [+], Somatochlora margarita, Somatochlora meridionalis, Somatochlora metallica gr., Somatochlora metallica, Somatochlora minor, Somatochlora nepalensis (→ Somatochlora daviesiSinochlora daviesi), Somatochlora oregonica (inc. sedis) Ŧ, Somatochlora ozarkensis (→ Subarcticochlora ozarkensis), Somatochlora provocans, Somatochlora sahlbergi (→ Subarcticochlora sahlbergi), Somatochlora semicircularis (→ Subarcticochlora semicircularis), Somatochlora septentrionalis (→ Subarcticochlora septentrionalis), Somatochlora shanxiensis (→ Sinochlora shanxiensis), Somatochlora shennong (→ Somatochlora didoSubarcticochlora dido), Somatochlora taiwana (→ Somatochlora didoSubarcticochlora dido), Somatochlora tenebrosa, Somatochlora uchidai (→ Sinochlora uchidai), Somatochlora vera (→ Somatochlora exuberata), Somatochlora viridiaenea (→ Sinochlora viridiaenea (inc. sedis)), Somatochlora walshii, Somatochlora whitehousei (→ Subarcticochlora whitehousei), Somatochlora williamsoni

Epithecidae Deliry, [2020] [+] → Epithecinae Deliry, [2020]

Cette famille proposée en 2020 (Deliry [2020]) doit être placée au rang de sous-famille, selon la nouvelle construction des Corduliidae, revu en 2025 (com., 12 octobre 2025). [à traiter !]

Epitheca, Epitheca bimaculata, Epitheca canis, Epitheca costalis, Epitheca cynosura, Epitheca marginata, Epitheca petechialis, Epitheca princeps, Epitheca semiaquea, Epitheca sepia, Epitheca spinigera, Epitheca spinosa, Epitheca stella

Changements de famille ([12 octobre 2025])

Lauromacromiidae (In : Lauromacromioidea)

Lauromacromia, Lauromacromia bedei, Lauromacromia dubitalis, Lauromacromia flaviae, Lauromacromia luismoojeni, Lauromacromia melanica, Lauromacromia picinguaba

Aeschnosomatidae (In : Libelluloidea s.str.)

Aeschnosoma (CorduliidaeAeschnosomidae), Aeschnosoma auripennis, Aeschnosoma elegans, Aeschnosoma forcipula, Aeschnosoma hamadae, Aeschnosoma heliophila, Aeschnosoma louissiriusi, Aeschnosoma marizae, Aeschnosoma pseudoforcipula, Aeschnosoma yelenae, Libellulosoma (CorduliidaeAeschnosomidae), Libellulosoma minutum, Pentathemis (CorduliidaeAeschnosomidae), Pentathemis membranulata

Metaphyidae (In : Cordulioidea)

Metaphya (CorduliidaeMetaphyidae), Metaphya elongata, Metaphya micans, Metaphya tillyardi

Williamsoniidae (In : Cordulioidea)

Williamsonia (CorduliidaeWilliamsoniidae), Williamsonia fletcheri, Williamsonia lintneri

Hemicorduliidae (In : Cordulioidea)

Rialla (CorduliidaeHemicorduliidae), Rialla villosa, Paracordulia (CorduliidaeHemicorduliidae), Paracordulia calcarulata, Paracordulia sericea, Navicordulia (SynthemistidaeCorduliidaeHemicorduliidae), Navicordulia aemulatrix, Navicordulia amazonica, Navicordulia atlantica, Navicordulia errans, Navicordulia kiautai, Navicordulia leptostyla, Navicordulia longistyla, Navicordulia nitens, Navicordulia pascali, Navicordulia tangoyi, Navicordulia tumucurakensis, Navicordulia vagans, Guadalca (CorduliidaeHemicorduliidae), Guadalca insularis, Heteronaias (CorduliidaeHemicorduliidae), Heteronaias heterodoxa, Antipodochlora (CorduliidaeHemicorduliidae), Antipodochlora braueri, Procordulia (→ Novinsulaecordulia [+], Procordulia s.str., Parvistigmacordulia [+], (Hemicordulia partim)) et (CorduliidaeHemicorduliidae), Procordulia affinis, Procordulia artemis (→ Parvistigmacordulia artemis), Procordulia asahinai (→ Hemicordulia asahinai), Procordulia astridae (→ Novinsulaecordulia astridae), Procordulia fusiformis (→ Hemicordulia fusiformis), Procordulia grayi (→ Novinsulaecordulia grayi), Procordulia irregularis, Procordulia jacksoniensis, Procordulia karnyi (→ Parvistigmacordulia karnyi (inc. sedis)), Procordulia leopoldi (→ Hemicordulia leopoldi), Procordulia lompobatang (→ Hemicordulia lompobatang (inc. sedis)), Procordulia moroensis (→ Hemicordulia moroensis), Procordulia papandayanensis (→ Parvistigmacordulia papandayanensis), Procordulia rantemario (→ Hemicordulia rantemario), Procordulia sambawana (→ Parvistigmacordulia sambawana), Procordulia smithii (→ Novinsulaecordulia smithii), Procordulia sylvia (→ Novinsulaecordulia sylvia (inc. sedis)), Procordulia valevahalo (→ Hemicordulia valevahalo), Hemicordulia (CorduliidaeHemicorduliidae), Hemicordulia africana, Hemicordulia apoensis, Hemicordulia armstrongi, Hemicordulia asahinai (ad Procordulia asahinai), Hemicordulia asiatica, Hemicordulia assimilis, Hemicordulia atrovirens, Hemicordulia australiae, Hemicordulia chrysochlora, Hemicordulia continentalis, Hemicordulia cupricolor, Hemicordulia cyclopica, Hemicordulia edai, Hemicordulia eduardi, Hemicordulia ericetorum, Hemicordulia erico, Hemicordulia fidelis, Hemicordulia flava, Hemicordulia fusiformis (ad Procordulia fusiformis), Hemicordulia gracillima, Hemicordulia haluco, Hemicordulia hilaris, Hemicordulia hilbrandi, Hemicordulia intermedia, Hemicordulia kalliste, Hemicordulia koomina, Hemicordulia leopoldi (ad Procordulia leopoldi), Hemicordulia lompobatang (inc. sedis) (ad Procordulia lompobatang), Hemicordulia lulico, Hemicordulia mindana, Hemicordulia moroensis (ad Procordulia moroensis) Hemicordulia mumfordi, Hemicordulia novaehollandiae, Hemicordulia oceanica, Hemicordulia ogasawarensis, Hemicordulia okinawensis, Hemicordulia olympica, Hemicordulia pacifica, Hemicordulia rantemario (ad Procordulia rantemario), Hemicordulia silvarum, Hemicordulia similis, Hemicordulia superba, Hemicordulia tau, Hemicordulia tenera, Hemicordulia teramotoi, Hemicordulia toxopei, Hemicordulia tuiwawai, Hemicordulia valevahalo (ad Procordulia valevahalo), Hemicordulia virens

Super-famille

Références

Banks 1892 - [à préciser !]
Brewster D. (ed.) 1815 - The Edinburgh Encyclopaedia. - Edinburgh, Vol. 9. - [Leach : Odonata : 136-137]. - ONLINE
Buchecker 1876 - [à préciser !]
Burmeister H. 1839 - Handbuch der Entomologie. - Enslin, Berlin [Libellulina : 805-862]. - ONLINE
Cabot 1890 - [à préciser !]
de Selys Longchamps E. & Hagen H.A. 1850 - Revue des Odonates ou Libellules d'Europe. - Muquardt, Bruxelles & Leipzig, Roret, Paris : XXII + 408 pp. + 11 pl. - ONLINE
Degrange C. & Seassau M.D. 1974 - Odonates Corduliidae de Savoie et du Dauphiné. - Travaux du Laboratoire d'Hydrobiologie et de Pisciculture de l'Université de Grenoble, 64-65 : 289-308.
[Deliry C. 2001] - Liste des Libellules d'Europe. - Doc. en ligne, Histoires Naturelles du Grand Père Soulcie. - Version d'archive des Histoires Naturelles, Blog
[Deliry C. 2020] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Geiger M. & al. 2021 - Coverage and quality of DNA barcode references for Central and Northern European Odonata. - PeerJ, 3 mai 2021. - ONLINE
Goodman A. & al. 2025 - Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera : Synthemistidae and Corduliidae). - Systematic Entomology, 5 août 2025. - ONLINE - BiB
Karsch 1894 - [à préciser !]
Lieftinck M.A. 1977 - New and little known Corduliidae (Odonata : Anisoptera) from the Indo-Pacific region. - Oriental Insects, 11 : 157-179.
May M.L. 1992 - A Review of the Genus Neocordulia, with a description of Mesocordulia subgen. nov. and of Neocordulia griphus spec.nov. from Central America, and a note on Lauromacromia (Odonata : Corduliidae). - Folia Entomologica Mexicana, 82 : 17–67.
May M.L. 1995 - A preliminary phylogenetic analysis of the "Corduliidae". - 13th Int. Symp. Odonatol., Essen., Abstracts : 36.
Oguma 1913 - [Japanese Corduliinae] [en japonais]. - Dobutsugaki-Zasshi [Zool. Mag. Tokyo], 25 (2999) : 439- 454.
Oguma K. 1922 - The Japanese dragonfly-fauna of the family Libellulidae. - Deutsch. Ent. Zeitschr., 1922 : 96- 112.
[Paulson D., Schorr M., Abbott J., Bota-Sierra C., Deliry C., Dijkstra K.D. & Lozano, F. (coord.) 2026] - World Odonata List. - Odonata Central, University of Alabama, première mise en ligne en 2021. - ONLINE
Wildermuth H. 2008 - Die Falkenlibellen Europas. - Die Neue Brehm-Bücherei n°653.