« Corduliidae » : différence entre les versions

De Odonates du Monde
mAucun résumé des modifications
 
(13 versions intermédiaires par le même utilisateur non affichées)
Ligne 1 : Ligne 1 :
{{Corduliidae}}
{{Corduliidae}}
{{C}}Famille introduite à l'initial, affinée et restreinte en 2020 et profondément révisée en 2025{{Cend}}
{{C}}Famille introduite à l'initial, affinée et restreinte en 2020 et profondément révisée en 2025 [a]{{Cend}}
= ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 =
= ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 =
* ''Libellulida'' Leach ''in'' Brewster, 1815 {{pars}}
* ''Libellulida'' Leach ''in'' Brewster, 1815 {{pars}}
Ligne 10 : Ligne 10 :
* ''Cordulina'' de Selys Longchamps, 1850
* ''Cordulina'' de Selys Longchamps, 1850
* ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 {{CO}} ({{excl}} ''[[Epithecidae]]'' : Deliry [2020])
* ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 {{CO}} ({{excl}} ''[[Epithecidae]]'' : Deliry [2020])
* '''''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850''' {{Cp}} (Deliry [2025], ''sensu novo'')
* '''''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850''' {{Cp}} (Deliry [2025a], ''sensu novo'')
** ''Dynamiophlebiae'' Buchecker, 1876
** ''Dynamiophlebiae'' Buchecker, 1876
----
----
Ligne 23 : Ligne 23 :
== {{COM}} ==
== {{COM}} ==
La familles des ''Corduliidae'' {{Sl}} voit son apparition avec le réchauffement de l'Eocène il y a quelques dizaines de millions d'années. La distinction du genre ''[[Corduliochlora]]'' se fait vers 45 Ma, alors que celui de ''[[Somatochlora]]'' vers 23 Ma, soit au début du Miocène (Goodman & al. 2025).<br>
La familles des ''Corduliidae'' {{Sl}} voit son apparition avec le réchauffement de l'Eocène il y a quelques dizaines de millions d'années. La distinction du genre ''[[Corduliochlora]]'' se fait vers 45 Ma, alors que celui de ''[[Somatochlora]]'' vers 23 Ma, soit au début du Miocène (Goodman & al. 2025).<br>
Je considère que le genre ''[[Epitheca]]'' se distingue suffisamment des autres pour mériter sa propre famille, option que je propose en 2020. Toutefois, son placement au rang de sous-famille des ''Corduliidae'' apparaît comme plus adéquate (''com.,'' 12 octobre 2025).<br>
Je considère que le genre ''[[Epitheca]]'' se distingue suffisamment des autres pour mériter sa propre famille, option que je propose en 2020. Toutefois, son placement au rang de sous-famille des ''Corduliidae'' apparaît comme plus adéquate (''com.,'' 12 octobre 2025 [a]).<br>
Si se réfère à Geiger & al. (2021), les ''Corduliidae'' apparaissent mêlés au sein des ''[[Libellulidae]]'' {{Sl}} et présentent étrangement dans la même branche qu'eux ''[[Sympetrum fonscolombei]]'', les ''[[Trithemis]]'' et ''[[Zygonyx]]'' !<br>
Si se réfère à Geiger & al. (2021), les ''Corduliidae'' apparaissent mêlés au sein des ''[[Libellulidae]]'' {{Sl}} et présentent étrangement dans la même branche qu'eux ''[[Sympetrum fonscolombei]]'', les ''[[Trithemis]]'' et ''[[Zygonyx]]'' !<br>
Goodman & al. (2025) en écartant les genres ''[[Aeschnosoma]], [[Libellulosoma]]'' et ''[[Pentathemis]]'' de cette famille lui donne un nouveau sens (''sensu novo''), sur la base d'arguments phylogénétiques renforcés. Ces trois genres, complétés par ''[[Schizocordulia]]'' (omis ou oublié dans la [[Classification phylogénétique]], sont placés dans uyne nouvelle famille, celle des ''[[Aeschnosomatidae]]'' que je rapproche des autres ''[[Libelluloidea]]'' {{Sstr}} dans la super-famille qui me paraît adéquate (sortant ainsi des ''[[Corduloidea]]'' de la [[Classification phylogénétique]] (''com.,'' 14 octobre 2025).
Goodman & al. (2025) en écartant les genres ''[[Aeschnosoma]], [[Libellulosoma]]'' et ''[[Pentathemis]]'' de cette famille lui donne un nouveau sens (''sensu novo''), sur la base d'arguments phylogénétiques renforcés. Ces trois genres, complétés par ''[[Schizocordulia]]'' (omis ou oublié dans la [[Classification phylogénétique]], sont placés dans uyne nouvelle famille, celle des ''[[Aeschnosomatidae]]'' que je rapproche des autres ''[[Libelluloidea]]'' {{Sstr}} dans la super-famille qui me paraît adéquate (sortant ainsi des ''[[Corduloidea]]'' de la [[Classification phylogénétique]]) (''com.,'' 14 octobre 2025 [a]).<br>
Le CSIRO ([2022]) donne des arguments au maintien (au moins provisooire) des genres ''[[Archaeophya]], [[Austrocordulia]], [[Cordulephya]], [[Hemicordulia]], [[Hesperocordulia]], [[Procordulia]], [[Pseudocordulia]]'' dans la famille des ''Corduliidae'' et à placer comme sous-famille les ''[[Macromiinae]]'' (''com.,'' 10 janvier 2026).


== {{SPE}} ==
== {{SPE}} ==
=== ''Corduliidae'' au 18 octobre 2025 ===
=== ''Corduliidae'' au 18 octobre 2025 [a] ===
Outre la suppression de divers genres cités à l'origine dans cette famille (voir Goodman & al. 2025 ; voir aussi plus bas) la déclinaison de cette famille en sous-familles est une nouveauté, au même titre que le splitage du genre ''[[Somatochlora]]'' en ''[[Subarcticochlora]], [[Sinochlora]]'' et ''[[Somatochlora]]'' {{Sstr}} (''com.,'' 18 octobre 2025). Je rappelle la constitution de cette famille avant cette modification majeure donnant un nouveau aux Corduliidés. J'en rappelle pour mémoire la constitution au 11 octobre 2025 (''com.,'' 18 octobre 2025).
Outre la suppression de divers genres cités à l'origine dans cette famille (voir Goodman & al. 2025 ; voir aussi plus bas) la déclinaison de cette famille en sous-familles est une nouveauté, au même titre que le splitage du genre ''[[Somatochlora]]'' en ''[[Subarcticochlora]], [[Sinochlora]]'' et ''[[Somatochlora]]'' {{Sstr}} (''com.,'' 18 octobre 2025 [a]). Je rappelle la constitution de cette famille avant cette modification majeure donnant un nouveau aux Corduliidés. J'en rappelle pour mémoire la constitution au 11 octobre 2025 (''com.,'' 18 octobre 2025 [a]).
{{ong}}
{{ong}}
{{Corduliidae11102025}}
{{Corduliidae11102025}}
{{off}}
{{off}}
== ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025], ''sensu novo'') ==
{{on}}
=== ''Corduliinae'' de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025], ''stat. nov.'') ===
== ''Corduliidae'' de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025a], ''sensu novo'') ==
{{DeliryRef|2025}}
{{ong}}
{{GT}} - ''[[Cordulia]]'' Leach ''in'' Brewster, 1815
=== ''Corduliinae'' de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025a], ''stat. nov.'') ===
[a] {{DeliryRef|2025}}
{{GT}} - ''[[Cordulia]]'' Leach ''in'' Brewster, 1815 - Sous-famille ajustée.
----
Sous-famille des Corduliinés
-----
-----
  <i>{{Dorocordulia}}, {{Cordulia}}</i>
  <i>{{Dorocordulia}}, {{Cordulia}}</i>
 
{{off}}
=== ''Helocorduliinae'' Deliry [2025] (''subfam. nov.'') ===
{{ong}}
=== ''Helocorduliinae'' Deliry [2025a] (''subfam. nov.'') ===
[a] {{DeliryRef|2025}}
{{GT}} - ''[[Helocordulia]]'' Needham, 1901 - Sous-famille monotypique.
----
Sous-famille des Hélocorduliinés
----
  <i>{{Helocordulia}}</i>
  <i>{{Helocordulia}}</i>
 
{{off}}
=== ''Neocorduliinae'' Deliry [2025] (''subfam. nov.'') ===
{{ong}}
=== ''Neocorduliinae'' Deliry [2025a] (''subfam. nov.'') ===
[a] {{DeliryRef|2025}}
{{GT}} - ''[[Neurocordulia]]'' de Selys Longchamps, 1871 - Sous-famille monotypique
----
Sous-famille des Neurocorduliinés
  <i>{{Neurocordulia}}</i>
  <i>{{Neurocordulia}}</i>
 
{{off}}
=== ''[[Epithecidae]]'' Deliry, [2020] {{+}} {{FL}} ''[[Epithecinae]]'' Deliry, [2020] (Deliry [2025], ''stat. nov.'') ===
{{ong}}
Cette famille proposée en 2020 (Deliry [2020]) doit être placée au rang de sous-famille, selon la nouvelle construction des ''Corduliidae'', revu en 2025 (''com.,'' 12 octobre 2025). {{AT}}
=== ''[[Epithecidae]]'' Deliry, [2020] {{+}} {{FL}} ''[[Epithecinae]]'' Deliry, [2020] (Deliry [2025a], ''stat. nov.'') ===
Cette famille proposée en 2020 (Deliry [2020]) doit être placée au rang de sous-famille, selon la nouvelle construction des ''Corduliidae'', revu en 2025 (''com.,'' 12 octobre 2025 [a]). {{AT}}<br>
{{DeliryRef|2020}}
* ''Epithecidae'' Deliry, [2020] ({{ad}} ''Corduliidae'')
** ''Epithecinae'' Deliry, [2020] (Deliry [2025a], ''stat. nov.'')
{{GT}} - ''[[Epitheca]]'' de Charpentier, 1840 - (Famille) {{FL}} Sous-famille monotypique.
----
Sous-famille des Épithécinés
----
  <i>{{Epitheca}}</i>
  <i>{{Epitheca}}</i>
 
{{off}}
=== ''Somatochlorinae'' Deliry [2025] (''subafm. nov.'') ===
{{ong}}
=== ''Somatochlorinae'' Deliry [2025a] (''subafm. nov.'') ===
[a] {{DeliryRef|2025}}
{{GT}} - ''[[Somatochlora]]'' de Selys Longchamps, 1871 - Sous-famille enrichie de nouveaux genres : ''[[Sinochlora]]'' et ''[[Subarcticochlora]]'' (''com.,'' 18 octobre 2025 [a]).
----
Sous-famille des Somatochlorinés
----
  <i>{{Corduliochlora}}, {{Subarcticochlora}}, {{Sinochlora}}, {{Somatochlora sstr}}</i>
  <i>{{Corduliochlora}}, {{Subarcticochlora}}, {{Sinochlora}}, {{Somatochlora sstr}}</i>
 
{{off}}
== Changements de famille ({{FL}} ''Corduliidae'' (''sensu novo'') [12 octobre 2025]) ==
{{off}}
{{ong}}
== Changements de famille ({{FL}} ''Corduliidae'' (''sensu novo'') [12 octobre 2025 [a]]) ==
=== {{FL}} ''[[Lauromacromiidae]]'' ({{in}} ''[[Lauromacromioidea]]'') ===
=== {{FL}} ''[[Lauromacromiidae]]'' ({{in}} ''[[Lauromacromioidea]]'') ===
<i>{{Lauromacromia}}</i>
<i>{{Lauromacromia}}</i>
Ligne 64 : Ligne 96 :
=== {{FL}} ''[[Hemicorduliidae]]'' ({{in}} ''[[Cordulioidea]]'') ===
=== {{FL}} ''[[Hemicorduliidae]]'' ({{in}} ''[[Cordulioidea]]'') ===
<i>{{Rialla}}, {{Paracordulia}}, {{Navicordulia}}, {{Guadalca}}, {{Heteronaias}}, {{Antipodochlora}}, {{Procordulia}}, {{Hemicordulia}}</i>
<i>{{Rialla}}, {{Paracordulia}}, {{Navicordulia}}, {{Guadalca}}, {{Heteronaias}}, {{Antipodochlora}}, {{Procordulia}}, {{Hemicordulia}}</i>
 
{{off}}
== {{SUPERFAMILLE}} ==
== {{SUPERFAMILLE}} ==
{{CorduloideaClassification}}
{{CorduloideaClassification}}
Ligne 74 : Ligne 106 :
{{Burmeister1839}}
{{Burmeister1839}}
{{Cabot1890}}
{{Cabot1890}}
{{Charpentier1840}}
{{CSIRO2022}}
{{Selys1871}}
{{S&H1850}}
{{S&H1850}}
{{DegrangeSeassau1974}}
{{DegrangeSeassau1974}}
{{Deliry2001}}
{{Deliry2001}}
{{DeliryRef|2020, 2025}}
{{DeliryRef|2020}}
[a] {{DeliryRef|2025}}
[b] {{Deliry2025libellulines}}
{{DeliryRef|2026}}
{{GeigerAl2021}}
{{GeigerAl2021}}
{{GoodmanAl2025}}
{{GoodmanAl2025}}
Ligne 84 : Ligne 122 :
{{May1992}}
{{May1992}}
{{May1995corduliidae}}
{{May1995corduliidae}}
{{Needham1901}}
{{Oguma1913}}
{{Oguma1913}}
{{Oguma1922}}
{{Oguma1922}}
{{PaulsonB}}
{{PaulsonBD|2021}}
{{Wildermuth2008}}
{{Wildermuth2008}}

Dernière version du 10 janvier 2026 à 13:45

••• ❉ Bloc note : Odonates du Monde ❉ •••
world Odonata web
Accueil - Les Odonates - le ⒷLOG
[Espèces : A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z - Fossiles Ŧ]
6495 espèces de Demoiselles et Libellules
14 025 articles - 1 065 espèces traitées
⚠ Avertissements

••• wOw •••
[Deliry C. 2026] – Corduliidae - In : Odonates du Monde (Histoires Naturelles) (2004-[2026]) – Version 73755 du 10.01.2026. – odonates.net

Odonata > Epiproctophora > Anisoptera > Libellulines > Cordulioidea > Corduliidae

Famille introduite à l'initial, affinée et restreinte en 2020 et profondément révisée en 2025 [a]

Corduliidae de Selys Longchamps, 1850

  • Libellulida Leach in Brewster, 1815 partim
  • Cordulia Leach in Brewster, 1815
  • Epophthalmia Burmeister, 1839 partim

de Selys Longchamps E. & Hagen H.A. 1850 - Revue des Odonates ou Libellules d'Europe. - Muquardt, Bruxelles & Leipzig, Roret, Paris : XXII + 408 pp. + 11 pl. - ONLINE
Type - Cordulia Leach in Brewster, 1815

  • Cordulina de Selys Longchamps, 1850
  • Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 (excl. Epithecidae : Deliry [2020])
  • Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025a], sensu novo)
    • Dynamiophlebiae Buchecker, 1876

  • Cordulina [Cabot 1890]
  • Corduliidae Kirby 1890 [Banks 1892, Karsch 1894, Paulson & al. [2021] ; Goodman & al. 2025]
  • Corduliidae Tillyard, 1926 [Deliry [2001]] [erroné]

Voir aussi May (1992).


Famille des Corduliidés

Commentaires

La familles des Corduliidae s.l. voit son apparition avec le réchauffement de l'Eocène il y a quelques dizaines de millions d'années. La distinction du genre Corduliochlora se fait vers 45 Ma, alors que celui de Somatochlora vers 23 Ma, soit au début du Miocène (Goodman & al. 2025).
Je considère que le genre Epitheca se distingue suffisamment des autres pour mériter sa propre famille, option que je propose en 2020. Toutefois, son placement au rang de sous-famille des Corduliidae apparaît comme plus adéquate (com., 12 octobre 2025 [a]).
Si se réfère à Geiger & al. (2021), les Corduliidae apparaissent mêlés au sein des Libellulidae s.l. et présentent étrangement dans la même branche qu'eux Sympetrum fonscolombei, les Trithemis et Zygonyx !
Goodman & al. (2025) en écartant les genres Aeschnosoma, Libellulosoma et Pentathemis de cette famille lui donne un nouveau sens (sensu novo), sur la base d'arguments phylogénétiques renforcés. Ces trois genres, complétés par Schizocordulia (omis ou oublié dans la Classification phylogénétique, sont placés dans uyne nouvelle famille, celle des Aeschnosomatidae que je rapproche des autres Libelluloidea s.str. dans la super-famille qui me paraît adéquate (sortant ainsi des Corduloidea de la Classification phylogénétique) (com., 14 octobre 2025 [a]).
Le CSIRO ([2022]) donne des arguments au maintien (au moins provisooire) des genres Archaeophya, Austrocordulia, Cordulephya, Hemicordulia, Hesperocordulia, Procordulia, Pseudocordulia dans la famille des Corduliidae et à placer comme sous-famille les Macromiinae (com., 10 janvier 2026).

Espèces

Corduliidae au 18 octobre 2025 [a]

Outre la suppression de divers genres cités à l'origine dans cette famille (voir Goodman & al. 2025 ; voir aussi plus bas) la déclinaison de cette famille en sous-familles est une nouveauté, au même titre que le splitage du genre Somatochlora en Subarcticochlora, Sinochlora et Somatochlora s.str. (com., 18 octobre 2025 [a]). Je rappelle la constitution de cette famille avant cette modification majeure donnant un nouveau aux Corduliidés. J'en rappelle pour mémoire la constitution au 11 octobre 2025 (com., 18 octobre 2025 [a]).

Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 (sensu [11 octobre 2025]) : Aeschnosoma, Antipodochlora, Cordulia, Corduliochlora, Cordulisantosia, Dorocordulia, Guadalca, Helocordulia, Hemicordulia, HeteronaiasLauromacromia, Libellulosoma, Metaphya, Neurocordulia, Paracordulia, Pentathemis, Procordulia, Rialla, Schizocordulia, Somatochlora, Williamsonia

Corduliidae de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025a], sensu novo)

Corduliinae de Selys Longchamps, 1850 (Deliry [2025a], stat. nov.)

[a] [Deliry C. 2025] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Type - Cordulia Leach in Brewster, 1815 - Sous-famille ajustée.


Sous-famille des Corduliinés


Dorocordulia, Dorocordulia lepida, Dorocordulia libera, Cordulia, Cordulia aenea, Cordulia shurtleffii

Helocorduliinae Deliry [2025a] (subfam. nov.)

[a] [Deliry C. 2025] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Type - Helocordulia Needham, 1901 - Sous-famille monotypique.


Sous-famille des Hélocorduliinés


Helocordulia, Helocordulia selysii, Helocordulia uhleri

Neocorduliinae Deliry [2025a] (subfam. nov.)

[a] [Deliry C. 2025] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Type - Neurocordulia de Selys Longchamps, 1871 - Sous-famille monotypique


Sous-famille des Neurocorduliinés

Neurocordulia, Neurocordulia alabamensis, Neurocordulia michaeli, Neurocordulia molesta, Neurocordulia obsoleta, Neurocordulia virginiensis, Neurocordulia xanthosoma, Neurocordulia yamaskanensis

Epithecidae Deliry, [2020] [+] → Epithecinae Deliry, [2020] (Deliry [2025a], stat. nov.)

Cette famille proposée en 2020 (Deliry [2020]) doit être placée au rang de sous-famille, selon la nouvelle construction des Corduliidae, revu en 2025 (com., 12 octobre 2025 [a]). [à traiter !]
[Deliry C. 2020] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net

  • Epithecidae Deliry, [2020] (ad Corduliidae)
    • Epithecinae Deliry, [2020] (Deliry [2025a], stat. nov.)

Type - Epitheca de Charpentier, 1840 - (Famille) → Sous-famille monotypique.


Sous-famille des Épithécinés


Epitheca, Epitheca bimaculata, Epitheca canis, Epitheca costalis, Epitheca cynosura, Epitheca marginata, Epitheca petechialis, Epitheca princeps, Epitheca semiaquea, Epitheca sepia, Epitheca spinigera, Epitheca spinosa, Epitheca stella

Somatochlorinae Deliry [2025a] (subafm. nov.)

[a] [Deliry C. 2025] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Type - Somatochlora de Selys Longchamps, 1871 - Sous-famille enrichie de nouveaux genres : Sinochlora et Subarcticochlora (com., 18 octobre 2025 [a]).


Sous-famille des Somatochlorinés


Corduliochlora, Corduliochlora borisi, Subarcticochlora [+] (ad Somatochlora), Subarcticochlora ozarkensis (ad Somatochlora ozarkensis), Subarcticochlora arctica gr. (ad Somatochlora arctica gr.), Subarcticochlora arctica (ad Somatochlora arctica), Subarcticochlora forcipata (ad Somatochlora forcipata), Subarcticochlora dido (ad Somatochlora dido, Somatochlora shennong, Somatochlora taiwana), Subarcticochlora incurvata (ad Somatochlora incurvata), Subarcticochlora franklini (ad Somatochlora franklini), Subarcticochlora kennedyi (ad Somatochlora kennedyi), Subarcticochlora georgiana (ad Somatochlora georgiana), Subarcticochlora brevicincta (ad Somatochlora brevicincta), Subarcticochlora alpestris (ad Somatochlora alpestris), Subarcticochlora cingulata (ad Somatochlora cingulata), Subarcticochlora sahlbergi (ad Somatochlora sahlbergi), Subarcticochlora septentrionalis (ad Somatochlora septentrionalis), Subarcticochlora whitehousei (ad Somatochlora whitehousei), Subarcticochlora semicircularis (ad Somatochlora semicircularis), Subarcticochlora albicincta (ad Somatochlora albicincta), Subarcticochlora hudsonica (ad Somatochlora hudsonica), Sinochlora [+] (ad Somatochlora), Sinochlora daviesi (ad Somatochlora daviesi, Somatochlora nepalensis), Sinochlora viridiaenea (inc. sedis) (ad Somatochlora viridiaenea, Sinochlora linhyiensis (nomen dubium) (ad Somatochlora lingyinensis (nomen dubium)) [+], Sinochlora graeseri (ad Somatochlora graeseri), Sinochlora shanxiensis (ad Somatochlora shanxiensis), Sinochlora uchidai (ad Somatochlora uchidai), Somatochlora s.str. (ad Somatochlora), Somatochlora brisaci (inc. sedis) Ŧ, Somatochlora calverti, Somatochlora clavata, Somatochlora elongata, Somatochlora ensigera, Somatochlora exuberata, Somatochlora filosa, Somatochlora flavomaculata, Somatochlora hineana, Somatochlora linearis, Somatochlora margarita, Somatochlora metallica gr., Somatochlora meridionalis, Somatochlora metallica, Somatochlora minor, Somatochlora oregonica (inc. sedis) Ŧ, Somatochlora provocans, Somatochlora tenebrosa, Somatochlora walshii, Somatochlora williamsoni

Changements de famille (→ Corduliidae (sensu novo) [12 octobre 2025 [a]])

Lauromacromiidae (In : Lauromacromioidea)

Lauromacromia, Lauromacromia bedei, Lauromacromia dubitalis, Lauromacromia flaviae, Lauromacromia luismoojeni, Lauromacromia melanica, Lauromacromia picinguaba

Aeschnosomatidae (In : Libelluloidea s.str.)

Aeschnosoma (CorduliidaeAeschnosomidae), Aeschnosoma auripennis, Aeschnosoma elegans, Aeschnosoma forcipula, Aeschnosoma hamadae, Aeschnosoma heliophila, Aeschnosoma louissiriusi, Aeschnosoma marizae, Aeschnosoma pseudoforcipula, Aeschnosoma yelenae, Libellulosoma (CorduliidaeAeschnosomidae), Libellulosoma minutum, Pentathemis (CorduliidaeAeschnosomidae), Pentathemis membranulata

Metaphyidae (In : Cordulioidea)

Metaphya (CorduliidaeMetaphyidae), Metaphya elongata, Metaphya micans, Metaphya tillyardi

Williamsoniidae (In : Cordulioidea)

Williamsonia (CorduliidaeWilliamsoniidae), Williamsonia fletcheri, Williamsonia lintneri

Hemicorduliidae (In : Cordulioidea)

Rialla (CorduliidaeHemicorduliidae), Rialla villosa, Paracordulia (CorduliidaeHemicorduliidae), Paracordulia calcarulata, Paracordulia sericea, Navicordulia (SynthemistidaeCorduliidaeHemicorduliidae), Navicordulia aemulatrix, Navicordulia amazonica, Navicordulia atlantica, Navicordulia errans, Navicordulia kiautai, Navicordulia leptostyla, Navicordulia longistyla, Navicordulia nitens, Navicordulia pascali, Navicordulia tangoyi, Navicordulia tumucurakensis, Navicordulia vagans, Guadalca (CorduliidaeHemicorduliidae), Guadalca insularis, Heteronaias (CorduliidaeHemicorduliidae), Heteronaias heterodoxa, Antipodochlora (CorduliidaeHemicorduliidae), Antipodochlora braueri, Procordulia (→ Novinsulaecordulia [+], Procordulia s.str., Parvistigmacordulia [+], (Hemicordulia partim)) et (CorduliidaeHemicorduliidae), Procordulia affinis, Procordulia artemis (→ Parvistigmacordulia artemis), Procordulia asahinai (→ Hemicordulia asahinai), Procordulia astridae (→ Novinsulaecordulia astridae), Procordulia fusiformis (→ Hemicordulia fusiformis), Procordulia grayi (→ Novinsulaecordulia grayi), Procordulia irregularis, Procordulia jacksoniensis, Procordulia karnyi (→ Parvistigmacordulia karnyi (inc. sedis)), Procordulia leopoldi (→ Hemicordulia leopoldi), Procordulia lompobatang (→ Hemicordulia lompobatang (inc. sedis)), Procordulia moroensis (→ Hemicordulia moroensis), Procordulia papandayanensis (→ Parvistigmacordulia papandayanensis), Procordulia rantemario (→ Hemicordulia rantemario), Procordulia sambawana (→ Parvistigmacordulia sambawana), Procordulia smithii (→ Novinsulaecordulia smithii), Procordulia sylvia (→ Novinsulaecordulia sylvia (inc. sedis)), Procordulia valevahalo (→ Hemicordulia valevahalo), Hemicordulia (CorduliidaeHemicorduliidae), Hemicordulia africana, Hemicordulia apoensis, Hemicordulia armstrongi, Hemicordulia asahinai (ad Procordulia asahinai), Hemicordulia asiatica, Hemicordulia assimilis, Hemicordulia atrovirens, Hemicordulia australiae, Hemicordulia chrysochlora, Hemicordulia continentalis, Hemicordulia cupricolor, Hemicordulia cyclopica, Hemicordulia edai, Hemicordulia eduardi, Hemicordulia ericetorum, Hemicordulia erico, Hemicordulia fidelis, Hemicordulia flava, Hemicordulia fusiformis (ad Procordulia fusiformis), Hemicordulia gracillima, Hemicordulia haluco, Hemicordulia hilaris, Hemicordulia hilbrandi, Hemicordulia intermedia, Hemicordulia kalliste, Hemicordulia koomina, Hemicordulia leopoldi (ad Procordulia leopoldi), Hemicordulia lompobatang (inc. sedis) (ad Procordulia lompobatang), Hemicordulia lulico, Hemicordulia mindana, Hemicordulia moroensis (ad Procordulia moroensis) Hemicordulia mumfordi, Hemicordulia novaehollandiae, Hemicordulia oceanica, Hemicordulia ogasawarensis, Hemicordulia okinawensis, Hemicordulia olympica, Hemicordulia pacifica, Hemicordulia rantemario (ad Procordulia rantemario), Hemicordulia silvarum, Hemicordulia similis, Hemicordulia superba, Hemicordulia tau, Hemicordulia tenera, Hemicordulia teramotoi, Hemicordulia toxopei, Hemicordulia tuiwawai, Hemicordulia valevahalo (ad Procordulia valevahalo), Hemicordulia virens

Super-famille

Références

Banks 1892 - [à préciser !]
Brewster D. (ed.) 1815 - The Edinburgh Encyclopaedia. - Edinburgh, Vol. 9. - [Leach : Odonata : 136-137]. - ONLINE
Buchecker 1876 - [à préciser !]
Burmeister H. 1839 - Handbuch der Entomologie. - Enslin, Berlin [Libellulina : 805-862]. - ONLINE
Cabot 1890 - [à préciser !]
de Charpentier T. 1840 - Libellulinae europaeae. - Leopold Voss, Lipsiae. - ONLINE
CSIRO Australia [2022] - Australian Insect Families. - En ligne, version du 6 mars 2022. - WEBARCHIVE
de Selys Longchamps E. 1871 - Synopsis des Cordulines. - Bull. de l'Acad. r. des Sc. de Belgique, 2e série, XXXI : 238-316 + 519-565. - ONLINE - [à traiter !]
de Selys Longchamps E. & Hagen H.A. 1850 - Revue des Odonates ou Libellules d'Europe. - Muquardt, Bruxelles & Leipzig, Roret, Paris : XXII + 408 pp. + 11 pl. - ONLINE
Degrange C. & Seassau M.D. 1974 - Odonates Corduliidae de Savoie et du Dauphiné. - Travaux du Laboratoire d'Hydrobiologie et de Pisciculture de l'Université de Grenoble, 64-65 : 289-308.
[Deliry C. 2001] - Liste des Libellules d'Europe. - Doc. en ligne, Histoires Naturelles du Grand Père Soulcie. - Version d'archive des Histoires Naturelles, Blog
[Deliry C. 2020] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
[a] [Deliry C. 2025] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
[b] [Deliry C. 2025] – Ajustements fondamentaux dans le micro-ordre des Libellulines. – Odonates du Monde, Blog, 20 octobre 2025. – ONLINE
[Deliry C. 2026] - Odonates du Monde. - Histoires Naturelles, première mise en ligne en 2004. - odonates.net
Geiger M. & al. 2021 - Coverage and quality of DNA barcode references for Central and Northern European Odonata. - PeerJ, 3 mai 2021. - ONLINE
Goodman A. & al. 2025 - Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera : Synthemistidae and Corduliidae). - Systematic Entomology, 5 août 2025. - ONLINE - BiB
Karsch 1894 - [à préciser !]
Lieftinck M.A. 1977 - New and little known Corduliidae (Odonata : Anisoptera) from the Indo-Pacific region. - Oriental Insects, 11 : 157-179.
May M.L. 1992 - A Review of the Genus Neocordulia, with a description of Mesocordulia subgen. nov. and of Neocordulia griphus spec.nov. from Central America, and a note on Lauromacromia (Odonata : Corduliidae). - Folia Entomologica Mexicana, 82 : 17–67.
May M.L. 1995 - A preliminary phylogenetic analysis of the "Corduliidae". - 13th Int. Symp. Odonatol., Essen., Abstracts : 36.
Modèle:Needham1901 Oguma 1913 - [Japanese Corduliinae] [en japonais]. - Dobutsugaki-Zasshi [Zool. Mag. Tokyo], 25 (2999) : 439- 454.
Oguma K. 1922 - The Japanese dragonfly-fauna of the family Libellulidae. - Deutsch. Ent. Zeitschr., 1922 : 96- 112.
[Paulson D., Schorr M., Abbott J., Bota-Sierra C., Deliry C., Dijkstra K.D. & Lozano, F. (coord.) 2021] - World Odonata List. - Odonata Central, University of Alabama, première mise en ligne en 2021. - ONLINE
Wildermuth H. 2008 - Die Falkenlibellen Europas. - Die Neue Brehm-Bücherei n°653.